FOLİK ASİT
Folik asit kelimesi yaprak anlamına gelen latince sözcük olan ‘folium’dan alınmş bir vitamindir. Folik asit , mikroorganizmaların birçoğu tarafından yapılır. Hayvanların barsaklarındaki bakteriler folik asit yaparlar ve bundan yararlanırlar. İnsanın barsaklarında yapılan folik asitten yararlanma olasılığı oldukça sınırlıdır. Bu sebeple dışarıdan besinlerle takviyesi çok önemlidir.
Normal bireylerde yapay olarak hazırlanmış, folik asidin ortalama %80’i ince barsaklardan emilmektedir. Hayvansal kaynaklardaki de aynı şekilde emilmektedir. Bitkisel kaynaklardan alınan folik asit ise ince barsaklarda bulunan özel bir enzim tarafından hidrolize edilip emilir ve bu sebeple emilimi bu enzimin çalışmasına ve ince barsakların yeteneğine bağlı olarak değişir.
Folik asit, vücutta nükleik asitlerin ve kemik iliğindeki kan hücrelerinin yapımı ile ilgilidir. Yani folik asit kan hücre yapımı ve hücre çoğalması için gereklidir. Ayrıca bağışıklık sisteminde ve antikor oluşumu için de gereklidir.
Folik asit eksikliğinde megalobalstik anemi ve bazı deri ayraları görülebilir. Özellikle megaloblastik anaemi gebe kadın ve çocuklarda sağlık sorunu olarak görünmektedir. Folik asitten yetersiz beslenen gebe kadınların bebeklerinde sinir tüp bozukluğu hastalığı görülebilmektedir. Folattan yetersiz beslenen insanların kan homosistein düzeylerinin yüksek olduğu, bunun da koroner kalp hastalığı için risk oluşturduğu bilinmektedir. Ayrıca fazla miktarda folik asit alımı da sağlık problemlerine neden olmaktadır.
Folik asit gereksinimi; 0-12 yaş arasında ortalama 40-100 mcg
Yetişkinlerde ortalama 150-200mcg
Gebelerde ortalama 400mcg
Emziklilerde ortalama 300mcg
olarak bilinmektedir.
En yoğun bulunduğu besinler karaciğer ve diğer organ etleri, kuru baklagiller (mercimek, kuru fasülye…), yağlı tohumlar(ceviz, badem…), yeşil yapraklı sebzeler (ıspanak…) ve kepekli un ile hazırlanmış yiyeceklerdir. Gıda hazırlanmasındaki pişirme yöntemleri besinin maddesindeki folik asit kayıplarına neden olabileceği unutulmamalıdır. Folik asit ısının etkisiyle kolayca parçalanır. Asit ortamda pişirlmesi kaybı arttırır. Ayrıca ısı derecesinin artması, pişme süresinin uzaması ve pişirme suyunun artması kaybı arttırır. Pişirme suyunun atılması vitamin kaybını da arttırır.
